قالب وردپرسدانلود رایگان قالب وردپرسپوسته خبری ایرانیقالب مجله خبریطراحی سایتپوسته وردپرسکلکسیون طراحی
شما اینجا هستید
درباره راه آهن » تاریخچه راه آهن ایران

بشر ۱۸۲۵ سال پس از میلاد، نخستین لوکوموتیو ساخت خود را به جریان انداخت. سرعت این لوکوموتیو، انتظارات را برآورده نمی کرد.

ازین رو، تنها قطارهای باری می توانستند به آن تکیه کنند. جالب است بدانید که حتی تا ۵ سال پس از اختراع آن نیز، هنوز اسب ها جور انسان ها را می کشیدند.

قطارهای بخار در واقع نسل اولیه قطارهای امروزی بودند که اولین بار در نیوکاسل انگلستان و در مسیر شهرهای استاكتون- دارلينگتون سفر کردند.

با گذشت زمان، قطارهای مسافری و باری کامل و کامل تر شدند تا امروز که قطارهای برقی و دیزلی، قطارهای بخار را از صحنه بیرون رانده اند.

ایران در میانه دعوای قدرت های بزرگ

ایران همواره حیاط خلوت قدرت های بیگانه تلقی می شده. آمدن خط آهن به اروپا، اروپایی ها را به فکر انداخت تا برای تسهیل منافع خود، ایران را نیز صاحب راه آهن کنند.

انگلیسی ها نخستین کسانی بودند که فکر آوردن راه آهن به ایران به ذهنشان خطور کرد. کشیدن راه آهن از عثمانی تا خلیج فارس ایده بزرگ آنها بود. هر چند که به دلایلی عملی نشد.

بلندپروازی بعدی از آن ژرمن ها بود که می خواستند خط آهنی از آنکارا تا خلیج فارس بکشند. هر چند که آلمان ها نیز در اجرای این کار موفق نبودند و تضاد منافع با دیگر قدرت های اروپایی، آنها را به سنگ اندازی برای انجام این کار واداشت.

علاوه بر این دو، روسیه تزاری هم هوای کشیدن راه آهن از شمال به خلیج فارس را در سر می پروراند. در این میان، ناصرالدین شاه که خود را در مخمصه روس ها و انگلیسی ها گرفتار می دید، به آلمان ها پناه برد.

ناصرالدین شاه در پیامی رسمی از آلمان ها دعوت کرد تا برای ساخت راه آهن به ایران بیایند. اما در خواست ناصرالدین شاه همان و کارشکنی ها و حسادت های سیاسی روس ها و انگلیسی ها همان!

پایان دعواها و آغاز راه آهن در ایران

نکته جالب این است که با وجود دعوای آلمان ها، روس ها و انگلیسی ها بر سر راه آهن، در نهایت این مسیو بواتال فرانسوی بود که موفق شد امتیاز ساخت راه آهن را از ناصرالدین شاه بگیرد.

نتیجه آنکه یک کمپانی بلژیکی با خرید این امتیاز از بواتال، دست به کار ساختن راه آهن حضرت عبدالعظیم شد و در سال ۱۸۸۸ میلادی و ۱۲۶۱ شمسی، پایان تمام دعواها رقم خورد.

خط آهن تهران-شهر ری پای راه آهن را به ایران باز کرد. در سال های بعد از آن، در مسیر بوشهر-برازجان و تبریز-جلفا و نیز میرجاوه-زاهدان نیز راه آهن کشیده شد تا سال ۱۳۰۶ شمسی که آرزوی راه آهن سراسری محقق شد.

تاریخچه راه آهن در ایران

راه آهن سراسری ایران

در سال ۱۳۰۶ شمسی و در زمان سلطنت رضا شاه، آرزوی ایرانی ها برای داشتن یک خط آهن سراسری به واقعیت بدل شد. یک سال پیش از این، در سال ۱۳۰۵ لایحه تأسیس آن از تصویب مجلس شورای ملی گذشته بود.

این خط آهن که از جنوب تا شمال ایران امتداد داشت، بندر شاهپور( امام خمینی فعلی) را به بندر شاه(بندر ترکمن فعلی) وصل می کرد. کلنگ ساخت راه آهن در سال ۱۳۰۶ توسط آلمان ها به زمین زده شد. ضمن آنکه یک کمپانی آمریکایی به نام “بونس” هم در امر نقشه برداری و ساخت، مشارکت داشت.

شاید بد نباشد بدانید که سرمایه اصلی این پروژه عظیم از چای و قند و شکر ملت ایران تأمین شده است.

به این صورت که با تصویب قانونی مبنی بر انحصار این محصولات، پول حاصل از مالیات این اقلام، به ساخت راه آهن سراسری تعلق گرفت. بالاخره در سال ۱۳۱۷ شمسی انتظارها همزمان با اتمام پروژه راه آهن سراسری به پایان رسید.

ایستگاه سمیه اولین ایستگاه خط آهن سراسری ایران است که دو خط شمال و جنوب در آن به یکدیگر رسیدند.

 تاریخچه راه آهن در ایران

پس از راه آهن سراسری

بعد از راه اندازی راه آهن سراسری، خط آهن های دیگری نیز در گوشه و کنار کشور ساخته شدند. برای نمونه می توان به خط آهن گرمسار-مشهد اشاره کرد که البته ساخت آن به سال های پایانی راه آهن سراسری برمی گردد.

آنچه در مورد این خط آهن می دانیم این است که ساخت و ریل گذاری آن تا ایستگاه شاهرود در سال ۱۳۲۰ به پایان رسیده اما بروز جنگ جهانی اول آن را برای مدتی متوقف کرده است. پس از پایان جنگ، ادامه کار از سر گرفته می شود تا اینکه در سال ۱۳۳۵ به طور کامل پایان می یابد.

از دیگر خط آهن هایی که پس از راه آهن سراسری در ایران احداث شد، خط آهن تهران-تبریز می باشد.

ساخت این خط از سال ۱۳۱۷ در تهران آغاز و تا سال ۱۳۲۱ ساخت و ریلگذاری آن تا میانه به اتمام رسید. اما جنگ باز هم مانع ادامه کار شد تا اینکه با خاتمه آن، ریل گذاری از میانه از سر گرفته شد. گفته می شود که کار بهره برداری از این خط آهن، از تهران تا مراغه در سال ۱۳۳۵ آغاز شد.

راه آهن قم-یزد هم از دیگر خطوط راه آهن است که در سال های دهه ۲۰ شمسی در ایران احداث شدند. ساخت این خط آهن نیز مانند سایر خطوط در سال ۱۳۱۷ شروع شد. اما سرنوشت مشابهی مانند خط آهن های دیگر پیدا کرده و در میانه راه به دلیل بروز جنگ، متوقف می شود.

پس از جنگ و در سال ۱۳۲۶، عملیات ریل گذاری از قم به کاشان انجام می شود تا اینکه در سال ۱۳۲۸ ریل گذاری آن خاتمه یافته و بهره برداری از آن شروع می شود. ساخت راه آهن در دوران پهلوی دوم هم ادامه پیدا کرد و تا وقوع انقلاب، ده ها خط آهن شرق و غرب و شمال و جنوب این کشور را به یکدیگر متصل کردند.

نگاهی به روزهای مهم در تاریخ راه آهن ایران در روزهای قبل از انقلاب ۵۷، خالی از لطف نخواهد بود:

– اردیبهشت ۱۳۳۶: افتتاح راه آهن تهران-مشهد
– آبان ۱۳۳۹: افتتاح راه آهن بندر ترکمن-گرگان
– شهریور ۱۳۴۴: افتتاح ساختمان جدید ایستگاه بزرگ راه آهن تبریز
– آبان ۱۳۴۵: افتتاح ساختمان جدید ایستگاه بزرگ راه آهن مشهد
– آبان ۱۳۴۶: افتتاح راه آهن عجب شیر- بندر رحمانلو
– اردیبهشت ۱۳۴۷: آغاز ریل گذاری بادرود- اصفهان
– اردیبهشت ۱۳۵۰: افتتاح و بهره برداری از خط کاشان-بافق-زرند
– مهر ۱۳۵۰: افتتاح راه آهن شرفخانه-رازی
– آبان ۱۳۵۶: افتتاح و بهره برداری از خط کرمان- زرند

راه آهن ایران پس از انقلاب

ساخت و توسعه خطوط ریلی در ایران پس از انقلاب نیز ادامه پیدا کرد. وزارت راه و شهرسازی و به طور خاص، معاونت ساخت و توسعه راه آهن، بنادر و فرودگاه ها مسئولیت این امر را بر عهده دارد.

یکی از رخدادهای مهم تاریخ راه آهن در ایران، در سال های پس از انقلاب اتفاق افتاد. برقی کردن راه آهن که نخستین قرارداد آن در سال ۱۳۵۴ برای مسیر تبریز-جلفا و با روس ها منعقد شده بود،در سال ۱۳۶۱به انجام رسید.

این خط آهن که نخستین خط آهن برقی ایران به شمار می رود، مسیر ۱۴۶ کیلومتری یک خطه است که از صوفیان، بخش یامچی، خوی، مرند و زنوز عبور می نماید.

بد نیست بدانید که برقی کردن راه آهن در واقع، یکی از شیوه های ارتقای آن برای حمل و نقل بیشتر، سریع تر و اقتصادی تر بار و مسافر است. تا آنجا که می دانیم، مسیرهای تهران- اهواز، تهران-مشهد، تهران-اصفهان، تهران-بندرعباس، تهران-تبریز و تهران- یزد از قطارهای برقی برخوردار می باشند.

 تاریخچه راه آهن در ایران

کریدورهای عبوری از ایران

ایران از دیرباز محل عبور و توقف کاروان های تجاری بوده است. از آن زمان که جاده ابریشم، پای تاجران را به ایران می گشود و کاورانسرهای کوچک و بزرگ در همه جای ایران میزبان آنها بودند تا به امروز که آسمان و زمین ایران، مسیر عبور قطارها و هواپیماها از سراسر دنیاست.

شاید بد نباشد بدانید که کریدور در حقیقت دالان یا راهرویی است که برای حمل و نقل بین المللی مورد استفاده قرار می گیرد. از این رو کریدورهای بین المللی، شبکه های حمل و نقلی هستند که از راه آهن، جاده ها و یا آبراه ها برای ترانزیت بین المللی کالا و مسافر استفاده می کنند.

ایران یکی از کشورهای اصلی در مسیر کریدور شمال-جنوب به شمار می رود. کریدوری که از اروپای شمالی(فنلاند) سرچشمه گرفته و به جنوب خلیج فارس، کشورهای حوزه اقیانوس هند و آسیای جنوب شرقی ختم می شود. قطارهایی که از اروپای شمالی برای جابجایی بار یا مسافر خود حرکت می کنند، در مسیر خود از بنادر جنوبی دریای خزر(انزلی و امیرآباد) و یا بنادر جنوبی ایران(بندر عباس و بندر امام) گذر می کنند.

مطابق آخرین آمارها، ایران در حال حاضر ۱۳،۴۳۷ کیلومتر خط ریلی استاندارد دارد.

در زیر نگاهی بیندازید به نقشه راه آهن سراسری در ایران و نیز روزهای مهم در تاریخ راه آهن ایران پس از انقلاب:

– اسفند ۱۳۶۹ : انتقال راه آهن ازسیستم دولتی به شرکت سهامی خاص
– اسفند ۱۳۷۳ : افتتاح و آغاز بهره برداری از خط بافق – بندرعباس
– شهریور ۱۳۷۴ : افتتاح و بهره برداری از خط دوم دامغان – شاهرود
– اردیبهشت ۱۳۷۵ : افتتاح و بهره برداری از خط مشهد – سرخس
– اسفند ۱۳۷۹: افتتاح ۱۵۰ کیلومتر از خط دوم تهران – مشهد
– خرداد ۱۳۸۱: افتتاح دو خطه تهران – مشهد به طور کامل
– دی ۱۳۸۳ : افتتاح راه آهن بم – کرمان
– تیر۱۳۸۷ : افتتاح قطعه اول پروژه راه آهن اصفهان-شیراز
– خرداد ۱۳۸۸: افتتاح راه آهن شیراز- اصفهان
– اردیبهشت ۱۳۸۹: راه اندازی نخستین ریل باس ارم مسیر اندیمشک – اهواز – بندر عباس
– مرداد ۱۳۸۹: راه اندازی سومین ریل باس ارم مسیر گرگان – پل سفید

 تاریخچه راه آهن در ایران

تاریخچه راه آهن در ایران

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است -
آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد -

حمل و نقل ریلی | جامع ترین پورتال حمل و نقل ریلی